Amonyak (NH3) Gazı Özellikleri, Endüstriyel Riskler ve Gaz Algılama Çözümleri

Amonyak gazının TWA, STEL, LEL/UEL değerleri, temel tehlikeleri, montaj/yerleşim ipuçları ve Karf&Scoot NH3 gaz dedektörü çözümleri.

Amonyak Bilgi Kartı

NH3

Amonyak

CAS: 7664-41-7 | Formül: NH3
Zehirli Yanıcı Aşındırıcı

Fiziksel Özellikler

Fiziksel Tanım Renksiz, keskin kokulu
Bağıl Gaz Yoğunluğu 0.6 (Hava: 1.0)
Molekül Ağırlığı 17.0 g/mol
PPM Dönüşümü 1 ppm = 0.70 mg/m³
Kaynama Noktası -33°C
Erime Noktası -78°C

Yanıcılık & Güvenlik

Alt Limit (LEL): %15* Üst Limit (UEL): %28*
0% v/v 100% v/v
Kendiliğinden Tutuşma 630°C
Parlama Noktası — (Gaz)

Maruziyet Limitleri (TWA/STEL)

Uzun Dönem (TWA)
25 ppm (18 mg/m³)* 20 ppm (14 mg/m³)**
Kısa Dönem (STEL)
35 ppm (27 mg/m³)* 50 ppm (36 mg/m³)**
IDLH (Derhal Terk) 300 ppm*

⚠️ Tehlike Detayları

  • Zehirleyicidir: Göz, burun ve boğazda tahrişe, nefes darlığına ve akciğer ödemine yol açabilir.
  • Aşındırıcıdır: Bakır, alüminyum ve çinko (galvaniz) yüzeylerde korozyona sebep olur.
  • Yanıcıdır: Kapalı ortamda %15 konsantrasyonu aşarsa yangın ve patlama riski oluşur.

Amonyak gazı nasıl algılanır?

Amonyak; renksiz, oldukça keskin kokulu ve normal havadan daha hafif (uçucu) bir gazdır. Zehirleyici özelliği baskın olsa da, yüksek konsantrasyonlarda yanıcı olması nedeniyle çift yönlü risk yönetimi gerektirir:

Zehirleyici Etki (Toksik): Çok düşük seviyelerde (25-50 ppm) bile solunum yollarını tahriş eder ve uzun süreli maruziyette ciddi sağlık sorunları yaratır.

Patlayıcı Etki (Yanıcı): Ortamdaki amonyak miktarı %15 seviyesine ulaştığında, potansiyel bir ateşleyici kaynakla (kıvılcım vb.) patlama riski doğurur.

Hangi Sensör Teknolojisi?

Amonyak algılamada riskin türüne göre iki farklı sensör teknolojisi kullanılır:

Elektrokimyasal Sensörler (Birincil): İnsan sağlığını korumak için ppm (milyonda bir) seviyesindeki kaçakları tespit eder. Amonyak patlama sınırına gelmeden çok önce (henüz zehirleme aşamasındayken) alarm vermesi gerektiği için en yaygın kullanılan sensördür.

Katalitik veya IR Sensörler (İkincil): Sadece yanıcılık riskinin (LEL) takip edildiği motor daireleri veya büyük soğutma tesislerinde, yüksek konsantrasyonları ölçmek için kullanılır.

Dedektör yerleşimi (montaj yüksekliği ve konum)

Amonyağın bağıl yoğunluğu 0.6’dır, yani havadan çok daha hafiftir. Bir kaçak durumunda gaz hızla yükselerek tavan veya çatı seviyesinde birikme eğilimi gösterir.

Tavan Seviyesi (High Level): Gazın fiziksel davranışı gereği, dedektörler tavanın 30 cm altına veya çatının en tepe noktasına (gazın hapsolacağı ceplere) monte edilmelidir.

Sıvı Amonyak İstisnası: Basınçlı tanklardan kaçan sıvı amonyak, aniden genleşip ortamı soğuttuğu için havadan ağır bir “beyaz aerosol bulutu” oluşturarak önce zemine çöker. Eğer risk kaynağı sıvı amonyak hattı ise, dedektörlerin yere yakın (30-50 cm) konumlandırılması da gerekebilir.

Hava Akımı ve Engeller: Dedektörler, havalandırma çıkışlarına (fanlara) yakın yerleştirilmemelidir; aksi takdirde gaz dedektöre ulaşmadan dışarı atılabilir. Gazın yükseleceği yol üzerindeki kiriş veya engeller dikkate alınmalıdır.

Solunum Bölgesi Tavsiyesi: Erken uyarı için sensörler yükseğe monte edilmelidir. Ancak personelin doğrudan maruziyet riski olan noktalarda (vana grupları vb.) solunum seviyesinde ek algılama önerilir.

Amonyak Gazı Algılama Çözümlerimiz

GD2G Elektrokimyasal Gaz Dedektörleri

ATEX, IECEx Belgeli, Elektrokimyasal Sensörlü, Endüstiryel Tip Amonyak Gaz Dedektörü

GDSFX Elektrokimyasal Gaz Dedektörleri

ATEX, IECEx Belgeli, Elektrokimyasal Sensörlü, Endüstiryel Tip Amonyak Gaz Dedektörü, Ekranlı ve Gösterge Işıklı

Bellmini Taşınabilir Gaz Dedektörleri

ATEX, IECEx Belgeli, Elektrokimyasal Sensörlü, Portatif Hidrojen Gaz Dedektörü

Amonyak İle İlgili Diğer Yazılarımız

Amonyak İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Amonyak nerelerde risk oluşturur?
  • Endüstriyel Soğutma Sistemleri: Soğuk hava depoları, gıda işleme tesisleri, buz pistleri.

  • Gübre Üretimi: Tarımsal gübrelerin ana hammaddesidir.

  • Enerji Santralleri: Baca gazı arıtma (DeNOx) sistemlerinde kullanılır.

  • Kimya Sanayii: Plastik, patlayıcı ve temizlik malzemesi üretim tesisleri.

  • Mezbaha ve Kesimhaneler: Soğutma hatlarında yaygın olarak kullanılır.

Hayır, koku duyusuna güvenmek tehlikelidir. Amonyak keskin kokulu olsa da, “Koku Yorgunluğu” denilen duruma neden olur. Yani burnunuz kokuya bir süre sonra alışır ve gazın varlığını hissetmemeye başlarsınız. Ayrıca koku eşiği kişiden kişiye değişir; siz kokuyu alana kadar maruziyet limitleri aşılmış olabilir.

Amonyak “zor yanan” bir gaz olarak sınıflandırılsa da, kapalı alanlarda %15 ile %28 arası hacimsel konsantrasyona ulaştığında patlayıcı hale gelir. Özellikle yağ buharlarıyla karışması veya yüksek enerjili bir ateşleme kaynağı (kaynak kıvılcımı vb.) bulması durumunda şiddetli patlamalar meydana gelebilir.

Amonyak havadan belirgin şekilde hafiftir (Yoğunluk: 0.6). Bir kaçak durumunda gaz hızla tavana yükselir ve orada birikir. Bu nedenle dedektörler, tavanın yaklaşık 30 cm altına veya çatının en yüksek noktasına monte edilmelidir.

Sizi Arayalım

Tesis güvenliğinizi Karf&Scoot uzmanları ile şimdi planlayın